Przetoka na dziąśle. Przetoka zębowa

Gdy na dziąśle pojawia się charakterystyczna zmiana, która swoim wyglądem przypomina krostę, mamy najprawdopodobniej doczynienia z przetoką zębową. Przetoka na dziąśle, czyli przetoka zębowa, to uporczywa dolegliwość. Towarzyszy jej czasem ból i obrzęk, co skłania do pilnej wizyty w gabinecie stomatologicznym. Niestety większość stanów zapalnych w jamie ustnej u dorosłych przebiega bez bólu. Dlatego tak ważne są regularne, dokładne badania w gabinecie stomatologicznym.

Stan zapalny miazgi jako przyczyna przetok na dziąśle

Co to jest przetoka zębowa? Co to jest przetoka na dziąśle?

Przetoka zębowa jest połączeniem, powstałym między dwoma niezależnymi strukturami anatomicznymi lub jamami ciała. Najczęstszą przyczyną przetoki jest zapalnie miazgi zęba. Wnętrze przetoki może być wypełnione wydzieliną, o charakterze ropnym, krwistym lub krwisto-ropnym. Rozwój przetoki zębowej jest skutkiem penetracji bakteryjnej, która swoim zasięgiem objęła okolicę tkanek okołowierzchołkowych zęba.

Rodzaje przetok zębowych

Rodzaje przetok zęba możemy podzielić ze względu na miejsce ich ujścia, a także aktywność.

Ze względu na miejsce ujścia wyróżniana jest przetoka zewnątrzustna i wewnątrzustna. Przetoka zewnętrzna swoje ujście osiąga w zewnętrznych częściach twarzy, tj. na powłokach skórnych. Najczęściej spotyka się ją w okolicy policzka oraz bródki. Przetoka wewnątrzustna określana jest także jako przetoka dziąsłowa. To najbardziej typowa zmiana, która dotyczy znacznej większości Pacjentów. Jej ujście zlokalizowane jest w obrębie śluzówki jamy ustnej właściwej.

Ze względu na aktywność wyróżniane są przetoki aktywne oraz bierne. Aktywna przetoka zębowa na dziąśle charakteryzuje się stałym wydostawaniem wysięku. Przetoka bierna posiada okresy wzmożonej aktywności, przeplatające się z tymczasowym unieczynnieniem.

Przetoka zębowa, czyli przetoka na dziąśle – przyczyny powstawania

Jakie są przyczyny przetoki zębowej? Najczęściej spotykaną przyczyną przetoki zębowej są stany zapalne, toczące się w okolicy okołowierzchołkowej zębów. Dochodzi do nich na skutek infekcji bakteryjnej, będącej efektem nieleczonego procesu próchnicowego lub zmian chorobowych w obrębie przyzębia. Zainfekowanym tkankom okołowierzchołkowym może towarzyszyć wysięk o ropnym lub krwisto-ropnym charakterze. Obecność przetoki zębowej wskazuje na znaczne zaawansowanie procesu chorobowego i wymaga pilnej interwencji leczniczej. Odpowiednio szybkie wdrożenie leczenia endodontycznego stanowi jedyną formę terapii. Jest ono szansą na uchronienie zęba przed koniecznością usunięcia.

Przetoka na dziąśle nad czwórką górną prawą

Do pozostałych przyczyn tworzenia się przetok należą:

  • stany zapalne/choroby dziąseł i przyzębia;
  • niepoprawnie przeprowadzone leczenie endodontyczne;
  • wyrzynanie zębów dodatkowych;
  • wyrzynanie zębów mądrości.

Objawy przetoki zęba

Obecność przetoki zębowej daje bardzo charakterystyczne objawy. Jakie są objawy przetoki zębowej? W specjalistycznym badaniu jamy ustnej, przetoka zęba manifestuje się ona jako zlokalizowana nad zębem wypukłość, przypominająca typową krostę. Jej wnętrze wypełnia wydzielina ropna lub krwisto-ropna. Najbliższa okolica przetoki charakteryzuje się zaczerwienieniem, zwiększoną tkliwością, obrzękiem, a także nadmierną wrażliwością na bodźce termiczne.

Opróżniona przetoka na dziąśle powoduje charakterystyczny, gorzkawy posmak. W wielu przypadkach towarzyszy mu problem przykrego zapachu z ust, określany mianem fetor ex ore. Stanowi on ogromny dyskomfort oraz w wielu przypadkach prowadzi do izolacji społecznej.

przetoka zębowa przy dwójce dolnej lewej

Do pozostałych objawów przetoki zębowej należą:

  • zwiększona tkliwość i ból chorej okolicy,
  • zaczerwienienie,
  • obrzęk,
  • zwiększona wrażliwość chorej okolicy na bodźce termiczne.

Leczenie przetoki zębowej

Leczenie przetoki zębowej pozwala uchronić ząb przed koniecznością jego usunięcia. Ważne jest, aby odbyło się ono stosunkowo szybko, dlatego pilnie należy umówić się na wizytę w gabinecie stomatologicznym. O tym jak wybrać dobry gabinet stomatologiczny pisaliśmy tutaj.

Leczenie przetoka zębowa

Leczenie przetoki dziąsłowej polega na przeprowadzeniu procedury leczenia endodontycznego zęba przyczynowego. Jego zainfekowane kanały opracowywane są metodą chemo-mechaniczną. Usunięcie bakterii odpowiedzialnych za indukcję stanów zapalnych jest szansą na wygojenie się obecnych zmian, również tych w obrębie tkanek okołowierzchołkowych zęba.

W niektórych przypadkach przetoka zębowa lokalizuje się między dwoma zębami, co stanowi niekiedy trudności w diagnostyce. Jak wówczas określić ząb, z którego pochodzi przetoka na dziąśle? W takich sytuacjach konieczne jest wykonanie zdjęcia radiologicznego, stanowiącego podstawę do oceny. Niekiedy w ujściu przetoki umieszczany jest dodatkowo ćwiek gutaperkowy – dzięki temu, że jego obecność generuje kontrast na zdjęciach rentgenowskich, możliwa jest dokładna ocena przebiegu kanału przetoki.

Poprawnie przeprowadzone leczenie endodontyczne powinno doprowadzić do samoistnego gojenia przetoki. Pełne wyleczenie przetoki zęba trwa zwykle kilka dni.

Domowe sposoby na leczenie przetoki na dziąśle

Warto zaznaczyć, że nie istnieją jakiekolwiek możliwości domowego leczenia tego typu zmian. Ziołowe płukanki lub preparaty lecznicze są w stanie przynieść doraźną pomoc i ulgę, nie zapewniają jednak wyeliminowania głównej przyczyny choroby. Jedyną słuszną formą leczenia, jest wizyta u dobrego dentysty w gabinecie stomatologicznym. Przetoka na dziąśle to poważny stan, którego nie należy ignorować, nawet jak przetoka zniknie samoistnie. Dlatego koniecznie pamiętaj o wizycie u dobrego stomatologa celem dokładnego badania oraz ustalenia indywidualnego planu leczenia przetoki zębowej.

Przetoka zębowa u dziecka

Przetoka zębowa u dzieci jest powszechnie spotykanym problemem. Zarówno anatomiczna, jak także histologiczna budowa zębów mlecznych sprawia, że są one szczególnie podatne na infekcje bakteryjne. Drobnoustroje bardzo szybko penetrują do okolicznych tkanek wierzchołkowych, powodując tym samym tworzenie się przetoki na dziąśle. Przetoka na zębie mlecznym wygląda tak samo, jak w przypadku uzębienia stałego.

Przetoka na dziąśle przy mleczaku.

Jeśli przetoka na dziąśle dotyczy zęba mlecznego, należy zastosować inny protokół leczenia niż w przypadku uzębienia stałego.

Ropień zęba jest wskazaniem do usunięcia zęba przyczynowego. Pozostawienie go w jamie ustnej niesie ze sobą ryzyko uszkodzenia zawiązka zęba stałego oraz innych, przykrych powikłań.

Przetoka na dziąśle po leczeniu kanałowym

Przetoka nad zębem leczonym kanałowo świadczy o nieprawidłowym przebiegu procesu gojenia. Przetoka zęba wyleczonego endodontycznie może wynikać z nieprawidłowo przeprowadzonego leczenia, skutkiem czego jest przetrwanie w obrębie kanałów korzeniowych chorobotwórczych bakterii.

Utrzymująca się przetoka ropna na dziąśle wymaga dalszej diagnostyki oraz przeprowadzenia powtórnego leczenia kanałowego zęba, określanego jako zabieg re-endo.

Przetoka ropna między dwójką a kłem

Zalecenia po leczeniu przetoki zębowej

Po zakończonym okresie leczenia przetoki zęba, konieczne jest przestrzeganie określonych zaleceń.

Przez pierwsze kilka dni pacjentom poleca się miękką lub półpłynną dietę, która zmniejsza ryzyko drażnienia leczonej okolicy.

Dodatkowo należy unikać nadmiernego wysiłku fizycznego oraz zrezygnować z rutynowej aktywności fizycznej.

Podczas codziennej higieny jamy ustnej należy zachować szczególną delikatność. Zęby powinny być szczotkowane szczotką z miękkim włosiem. Chora okolica powinna być pomijana.

Powikłania przetoki zębowej

Przetoki zębowe są poważnym stanem klinicznym, którego obecność wymaga jak najszybszego leczenia. Brak interwencji leczniczej w przypadku przetoki zęba może skutkować szeregiem komplikacji. Przetoka na dziąśle to objaw poważnego stanu zapalnego

Jednym z częściej spotykanych powikłań jest destrukcja struktury kostnej szczęki i żuchwy.

W przypadku przetoki zębów górnych, bardzo często obserwuje się przedostanie bakterii w okolicę zatok szczękowych. Doprowadza to do rozwoju stanów zapalnych zatok, które nie tylko powoduje uporczywy ból i dyskomfort, ale też często wymaga zastosowania antybiotykoterapii.

Brak interwencji oraz długotrwałe pozostawienie przetoki może uniemożliwić wykonanie leczenie endodontycznego, a tym samym spowodować konieczność usunięcia zęba. Rozszerzający się stan zapalny powoduje zwykle destrukcję mniejszych elementów, między innymi utrzymujących ząb w zębodole więzadeł. Efektem tego jest brak podparcia oraz zwiększona ruchomość. Sytuacja taka wymaga zwykle ostatecznego rozwiązania w postaci ekstrakcji. W przypadku konieczności usunięcia wybierz na atraumatyczne usunięcie zęba, na przykład socket shield.

Przetoka na dziąśle a sepsa

Najpoważniejszym powikłaniem pozostawionej przetoki zębowej jest sepsa. Jej rozwój zachodzi w efekcie przedostania się szkodliwych bakterii do krwioobiegu. Warto zaznaczyć, że sytuacja taka zdarza się wyjątkowo rzadko i najczęściej dotyczy pacjentów obciążonych dodatkowo chorobami ogólnoustrojowymi.

Jak uniknąć tworzenia się przetoki zębowej?

Aby uniknąć tworzenia się przetoki na dziąśle, konieczne jest zadbanie o właściwą higienę jamy ustnej oraz regularne wizyty w gabinecie stomatologicznym.

Codzienne szczotkowanie zębów, stosowanie nitki dentystycznej, a także szczoteczek międzyzębowych pozwala na skuteczną eliminację płytki bakteryjnej oraz zalegających resztek pokarmowych. Dzięki temu zmniejszamy ryzyko rozwoju choroby próchnicowej oraz stanów zapalnych dziąseł, w tym ciążowego zapalenia dziąseł.

Regularne wizyty stomatologiczne zapewniają możliwość profesjonalnego zbadania stanu jamy ustnej oraz kondycji zębów. W przypadku obecności zmian chorobowych, możliwe jest szybkie wdrożenie profesjonalnego leczenia. Zmniejsza to ryzyko rozwoju poważnych zmian o przykrych w skutkach konsekwencjach.

Źródła:

  1. Chouk, C. and Litaiem, N. (2023). Oral Cutaneous Fistula. [online] PubMed. Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK539822/ [Accessed 27 Oct. 2023];
  2. Figaro, N. and Juman, S. (2018). Odontogenic Cutaneous Fistula: A Cause of Persistent Cervical Discharge. Case Reports in Medicine, 2018, pp.1–3. doi:https://doi.org/10.1155/2018/3710857;
  3. Samir, N., Al-Mahrezi, A. and Al-Sudairy, S. (2011). Odontogenic Cutaneous Fistula: Report of two cases. Sultan Qaboos University medical journal, [online] 11(1), pp.115–8. Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3074670/;
  4. www.mp.pl. (n.d.). Przetoka ropna. [online] Available at: https://www.mp.pl/pacjent/zapytajlekarza/lista/show.html?id=80913 [Accessed 27 Oct. 2023].
5/5 - (150 głosów)
lek. dent. Wojciech Skocz

Ukończyłem Wydział Lekarsko-Dentystyczny na Śląskim Uniwersytecie Medycznym, będąc nagradzanym stypendium Rektora za osiągnięcia naukowe. Podczas studiów byłem aktywnym członkiem Studenckiego Towarzystwa Naukowego przy Katedrze Dysfunkcji Narządu Żucia oraz Polskiego Towarzystwa Studentów ... Czytaj więcej

Podziel się:

Podobne publikacje:

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *