Podcinanie wędzidełka, czyli frenotomia

Wędzidełka to niewielkie fałdy błony śluzowej, znajdujące się w okolicy języka, policzków, a także wargi górnej i dolnej. Mimo małych rozmiarów, odgrywają bardzo istotną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu całego układu stomatognatycznego. Niestety, wiele osób zmaga się ze związanymi z nim problemami – zbyt krótkie wędzidełko w jamie ustnej jest jednym z nich. Uporczywy kłopot dotyczy zarówno dzieci, jak także dorosłych pacjentów. Co należy zrobić, gdy dziecko ma za krótkie wędzidełko? Z pomocą przychodzi podcinanie wędzidełka czyli frenotomia. Jak wygląda przebieg zabiegu podcięcia wędzidełka?

Frenotomia czyli podcinanie wędzidełka. Dziecko z wędzidełkiem języka ograniczającym jego ruchomość

Czym jest wędzidełko?

Wędzidełko jest strukturą anatomiczną, która swoim wyglądem przypomina cienką, włóknistą błonę. Jego rola polega na łączeniu ze sobą dwóch oddzielnych struktur. Wyróżnia się 4 rodzaje wędzidełek jamy ustnej:

  • wędzidełko wargi górnej;
  • wędzidełko wargi dolnej;
  • wędzidełko policzkowe – prawe i lewe;
  • wędzidełko języka.

W zależności od lokalizacji w jamie ustnej, wędzidełka pełnią nieco inne role.

Wędzidełko języka i wargi górnej, które kwalifikują się do podcinania wędzidełka, czyli frenotomii

Wędzidełko wargowe górne

Wędzidełko wargi górnej jest charakterystycznym fałdem błony śluzowej. Odpowiada za połączenie wewnętrznej powierzchni wargi z dziąsłem szczęki. Zapewnia ono utrzymanie optymalnego napięcia mięśniowego, a także zachowanie odpowiedniej pozycji warg.

Może posiadać ono różny kształ, grubość, a także przyczep. Wyróżnia sie cztery rodzaje przyczepu wędzidełka wargi górnej:

  • śluzówkowe,
  • dziąsłowe,
  • brodawkowe,
  • penetrujące.

Przyczep śluzówkowy oraz dziąsłowy uzawany jest za fizjologiczną normę. W przypadku przyczepu brodawkowatego oraz penetrującego mamy do czynienia z nieprawidłowością, której efektem może być między innymi diastema, czyli luka między górnymi jedynkami.

U niektórych pacjentów obserwuje się przerośnięte wędzidełko wargi górnej. Wizualnie manifestuje się jako charakterystyczne, nadmierne zgrubienie, które kształtem przypomina wachlarz. Nadmiernie rozrośnięte wędzidełko powoduje problemy z utrzymaniem poprawnej higieny jamy ustnej.

Wędzidełko wargowe dolne

Wędzidelko wargi dolnej łączy wewnętrzną powierzchnię wargi z dziąsłem żuchwy. Swoim kształtem przypomina trójkąt. Zaburzenia w obrębie wędzidełka wargi dolnej obserwuje się stosunkowo rzadko.

Wędzidełko językowe

Wędzidełko języka jest cienkim fałdem tkanki łącznej. Jego rola polega na połączeniu obszaru dna jamy ustnej z dolną powierzchnią języka. Prawidłowo zbudowane wędzidełko jest praktycznie niewidoczne. Dodatkowo nie powinno ono w jakimkolwiek stopniu utrudniać ruchów języka oraz oddziaływać na odruch ssania.

Trzy rodzaje wędzidełka języka

Niestety, w wielu przypadkach obserwuje się nieprawidłowość, tj. skrócenie wędzidełka. Wędzidełko ma wówczas charakterystyczny, wyraźny kształt oraz zwiększoną grubość. Poza defektami w budowie, obserwuje się także zaburzenia jego funkcji – pacjenci mają trudności z przyjmowaniem pokarmów. Skrócone wędzidełko ogranicza także efektywność ssania w okresie noworodkowym. W efekcie schorzenie to jest bardzo szybko diagnozowane oraz leczone w odpowiedni sposób. Skrócone wędzidełko ogranicza także efektywność ssania w okresie noworodkowym.

Zbyt krótkie wędzidełko pod językiem – jakie są jego objawy?

Objawy, wskazujące na nieprawidłową budowę wędzidełka pojawiają się często tuż po narodzinach. Zbyt krótkie wędzidełko podjęzykowe u noworodków może zaburzać odruch ssania, co znacznie utrudnia przyjmowanie pokarmów. Dzieci są rozdrażnione, źle znoszą czas przystawiania do piersi, znacznie szybciej się męczą. Sytuacja taka najczęściej zmusza do szukania pomocy u odpowiednich specjalistów lub doradców laktacyjnych. U dzieci obserwuje się także nadmierne ślinienie. Ograniczone ruchy języka sprawiają, że w jamie ustnej dochodzi do nagromadzenia się śliny. Jej nadmiar wydostaje się zwykle przez okolicę kącików ust.

U starszych dzieci nieprawidłowy przyczep wędzidełka lub jego zbyt mała długość może powodować wady wymowy oraz problemy z artykulacją. Zaburzenia ruchomości języka mogą uniemożliwiać tworzenie głosek takich jak „d”, „t” czy „dz”, a także zaburzać brzmienie wyrazów zawierających literę „r”. Zaburzenia mowy wymagają diagnostyki u lekarza specjalisty oraz konsultacji z logopedą.

Problemem z którym borykają się starsze dzieci oraz dorośli są także zaburzenia zgryzowe. Ograniczone ruchy języka uniemożliwiają poprawny rozwój całego układu stomatognatycznego. Wady zgryzu, które najczęściej spotyka się jako efekty zbyt krótkiego wędzidełka, to zgryzy krzyżowe oraz otwarte.

Przyczyny krótkiego wędzidełka języka

Przyczyną zbyt krótkiego wędzidełka języka są najczęściej zaburzenia, do których doszło w okresie wzrostu. Wędzidełko powinno stopniowo się cofać, uwalniając jednocześnie koniec języka. Jeśli do tego nie dojdzie, język będzie częściowo, a niekiedy nawet całkowicie przytwierdzony do dna jamy ustnej. W takiej sytuacji należy podciąć wędzidełko.

Kiedy wykonać frenotomię – zabieg podcięcia wędzidełka?

Zabieg frenotomii powinien być wykonany w każdym przypadku, w którym zbyt krótkie wędzidełko utrudnia lub uniemożliwia poprawne funkcjonowanie. Dotyczy to zarówno podstawowych czynności, takich jak np. właściwe gryzienie pokarmów, jak także problemów z artykulacją, ogólną wymową, czy karmieniem piersią.

Zalecenia przed podcięciem wędzidełka

Wielu pacjentów zastanawia się, jak przygotować się na podcinanie wędzidełka języka. Ku zaskoczeniu jedynym wymaganiem, stawianym przez niektórych lekarzy, jest przebywanie na czczo.

Część osób zadaje sobie także pytanie, czy podcinanie wędzidełka boli. Zabieg frenotomii przeprowadzamy w znieczuleniu miejscowym, którego działanie znosi wszelkie dolegliwości bólowe. Efektem tego jest zachowanie pełnego komfortu oraz poczucia bezpieczeństwa pacjenta.

Przeciwskazania do zabiegu podcięcia wędzidełka

Zaburzenia w budowie wędzidełka są wskazaniem do przeprowadzenia zabiegu korygującego. Niestety, podcięcie wędzidełka nie może być wykonane u każdego pacjenta.

Zarówno u dzieci, jak też dorosłych pacjentów, przeciwwskazaniem do wykonanie podcięcia wędzidełka są problemy z krzepliwością krwi, a także infekcje górnych dróg oddechowych.

Frenotomia czyli zabieg podcięcia wędzidełka – jak wygląda?

Podcięcie wędzidełka rozpoczyna się od podania znieczulenia mejscowego, znoszącego wszelkie doznania bólowe podczas prowadzonego zabiegu. Chirurg stomatolog podcina wędzidełko za pomocą skalpela chirurgicznego. Całość zabiegu trwa zaledwie kilka minut. Gojenie trwa najczęściej od kilku do kilkunastu dni.

Frenotomia u pacjentki

Aby podciąć krótkie wędzidełko, coraz większa część pacjentów decyduje się na skorzystanie z zabiegu laserowego. Laserowe podcinanie wędzidełka jest nową metodą, która skutecznie wypiera inwazyjne podcięcie wędzidełka, wykonywane konwencjonalnymi metodami chirurgicznymi. Podczas zabiegu wykorzystujemy lasera diodowego. Metoda ta zapewnia większy komfort podczas zabiegu oraz przyspiesza procesy gojenia.

Kiedy przeprowadzić podcinanie wędzidełka?

Podcinanie wędzidełka, czyli frenotomia, jest zalecana, gdy obecność krótkiego wędzidełka języka lub wargi powoduje problemy zdrowotne lub funkcjonalne. Najczęstsze sytuacje, w których zabieg ten może być rozważany, to:

  1. Trudności z karmieniem – U niemowląt, krótkie wędzidełko może utrudniać prawidłowe ssanie, co prowadzi do problemów z przybieraniem na wadze, częstymi przerwami w karmieniu, kolcami, a także bólem i pęknięciami brodawek u karmiących matek.
  2. Problemy z mową – U starszych dzieci, ograniczony zakres ruchu języka spowodowany krótkim wędzidełkiem może wpływać na prawidłową wymowę niektórych dźwięków, co wymaga interwencji.
  3. Problemy stomatologiczne – Krótkie wędzidełko może przyczyniać się do rozwoju nieprawidłowości zgryzu, problemów z zębami, takich jak przemieszczenie się zębów, lub trudności w utrzymaniu higieny jamy ustnej.
  4. Problemy z jedzeniem – U niektórych dzieci i dorosłych, ograniczona ruchomość języka może utrudniać jedzenie, szczególnie trudności w manipulowaniu pokarmem w ustach.

Decyzję o podcięciu wędzidełka podejmuje się po konsultacji z odpowiednimi specjalistami, takimi jak stomatolog, pediatra, laryngolog, dentysta pediatryczny lub logopeda, którzy mogą ocenić stopień wpływu krótkiego wędzidełka na funkcjonowanie dziecka i zaproponować najlepszą ścieżkę postępowania.

Podcinanie wędzidełka u dziecka

Problem krótkiego wędzidełka bardzo często diagnozowany jest już u najmłodszych pacjentów.

Kto przeprowadza podcinanie wędzidełka u niemowląt?


Podcinanie wędzidełka u niemowląt znane jest również jako frenotomia. To zabieg, który może być przeprowadzany przez różnych specjalistów. Najczęściej wykonują go lekarze dentyści. Jednakże frenotomia może zostać wykonana również przez takich specjalistów jak:

  1. Pediatrzy – Lekarze specjalizujący się w opiece nad dziećmi mogą przeprowadzać ten zabieg, jeśli mają odpowiednie szkolenie i doświadczenie.
  2. Laryngolodzy – Specjaliści od chorób uszu, nosa i gardła często wykonują frenotomie, szczególnie w przypadkach, gdy wędzidełko może wpływać na oddychanie, połykanie lub mowę dziecka.
  3. Dentyści pediatryczni lub ortodonci – Specjaliści ci zajmują się zdrowiem jamy ustnej dzieci i mogą przeprowadzać frenotomie w celu zapobiegania lub leczenia problemów z zębami, zgryzem lub rozwojem szczęki.
  4. Chirurdzy szczękowi – W niektórych przypadkach, szczególnie gdy zabieg jest bardziej skomplikowany, może być konieczna interwencja chirurga szczękowego.
  5. Neonatolodzy – Lekarze specjalizujący się w opiece nad noworodkami mogą również przeprowadzać ten zabieg, zwłaszcza w przypadku problemów z karmieniem u bardzo małych dzieci.

Wybór odpowiedniego specjalisty do przeprowadzenia frenotomii zależy od wieku dziecka, specyfiki problemu oraz preferencji rodziców. Ważne jest, aby zabieg był przeprowadzany przez doświadczonego profesjonalistę. Może wówczas odpowiednio ocenić sytuację i zminimalizować ryzyko powikłań.

Jak wygląda podcinanie wędzidełka u dziecka?

Podcięcie wędzidełka u dziecka odbywa się w bardzo podobny sposób, jak u dorosłych pacjentów. W zależności od decyzji, frenotomia może być przeprowadzona z wykorzystaniem klasycznych metod chirurgicznych, jak także wiązki lasera stomatologicznego. Coraz większa część rodziców, z myślą o komforcie swoich pociech, decyduje się na drugą alternatywę. W przypadku małych pacjentów, dla których planowane leczenie wiąże się z dużym dyskomfortem, poleca się zastosowanie podtlenku azotu, czyli gazu rozweselającego. Poprawia on samopoczucie oraz znosi towarzyszące lęki i obawy.

Podcięcie wędzidełka, czyli frenotomia w PrecisDENT Centrum Implantologii i Stomatologii Mikroskopowej w Jaśle

Rekonwalescencja po zabiegu podcięcia wędzidełka

Po podcięciu wędzidełka warto zadbać o odpowiednią rekonwalescnecję. W początkowym okresie po zabiegu poleca się prowadzić oszczędny tryb życia, a także unikać wzmożonego wysiłku fizycznego. W niektórych przypadkach konieczne może być także delikatne masowanie rany.

Wielu pacjentów zastanawia się, co jeść po podcięciu wędzidełka – w większości przypadków poleca się lekką, półpłynną dietę. Należy także unikać spożycia gorących potraw oraz napojów.

Niektórzy lekarze zalecają także ćwiczenia po podcięciu wędzidełka. Zapewniają one poprawę ruchomości języka oraz wpływają na poprawę wymowy. Brak regularnego wykonywania ćwiczeń może zaburzać procesy gojenia oraz wpływać na tworzenie się bliznowców.

Źródła:

  1. www.mp.pl. (n.d.). Jak rozpoznawać krótkie wędzidełko języka u noworodków i ustalać wskazania do frenotomii? [online] Available at: https://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.6.7.27. [Accessed 20 Oct. 2023];
  2. podyplomie.pl. (n.d.). Pediatria po Dyplomie – Diagnostyka skróconego wędzidełka języka w praktyce porad… [online] Available at: https://podyplomie.pl/pediatria/36568 [Accessed 20 Oct. 2023];
  3. Vishnoi, S.L., Chandran, S. and Bakutra, G.V. (2014). Laser: The torch of freedom for ankyloglossia. Indian Journal of Plastic Surgery, 47(03), pp.418–422. doi:https://doi.org/10.4103/0970-0358.146630;
  4. Tancredi, S., De Angelis, P., Marra, M., Lopez, M.A., Manicone, P.F., Passarelli, P.C., Romeo, A., Grassi, R. and D’Addona, A. (2022). Clinical Comparison of Diode Laser Assisted ‘v-Shape Frenectomy’ and Conventional Surgical Method as Treatment of Ankyloglossia. Healthcare, 10(1), p.89. doi:https://doi.org/10.3390/healthcare10010089;
  5. www.mp.pl. (n.d.). Skuteczność podcięcia wędzidełka języka (frenotomii) u niemowląt w niwelowaniu trudności w karmieniu piersią – metaan. [online] Available at: https://www.mp.pl/pediatria/przeglad-badan/301152 [Accessed 20 Oct. 2023].
5/5 - (150 votes)
lek. dent. Wojciech Skocz

Ukończyłem Wydział Lekarsko-Dentystyczny na Śląskim Uniwersytecie Medycznym, będąc nagradzanym stypendium Rektora za osiągnięcia naukowe. Podczas studiów byłem aktywnym członkiem Studenckiego Towarzystwa Naukowego przy Katedrze Dysfunkcji Narządu Żucia oraz Polskiego Towarzystwa Studentów ... Czytaj więcej

Podziel się:

Podobne publikacje:

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *