Resorpcja Korzenia Zęba: Przyczyny, Objawy i Skuteczne Metody Leczenia

Utrata i destrukcja tkanek twardych zębów może dotyczyć nie tylko korony ale również korzeni. Najczęstszą przyczyną zaniku korzeni zęba jest resorpcja. O ile w przypadku zębów mlecznych resorpcja korzeni jest sytuacja pożądaną o tyle w uzębieniu stałym jest patologicznym procesem. Wystąpienie resorpcji korzenia może mieć miejsce na skutek zadziałania zarówno czynników fizjologicznych jak i patologicznych. Jeśli chodzi o przyczyny resorpcji zęba, najczęściej wymieniane są czynniki miejscowe takie jak: uraz zęba, ucisk czy nieprawidłowa procedura wybielania, w tym wybielanie martwych zębów. Proces zaniku korzenia może być dodatkowo przyspieszony w wyniku obecności chorób ogólnoustrojowych czy stanów zapalnych. Nieleczona resorpcja korzenia prowadzić może do rozchwiana a nawet utraty zęba.

• Resorpcja korzenia zęba- co to takiego?
• Przyczyny patologicznej resorpcji zębów- co powoduje zanik korzeni zębów?
• Rodzaje resorpcji korzenia
• Resorpcja zęba objawy, czyli co powinno zaniepokoić?
• Metody leczenia resorpcji

Czym jest resorpcja korzenia zęba

Występuje fizjologiczna resorpcja korzeni ma ona miejsce w uzębieniu mlecznym. Ten proces polega na zaniku korzeni zębów mlecznych aby ułatwić ich utarte i przygotować miejsce dla stałego następcy. Jest prawidłowo występującym etapem rozwoju narządu żucia. Resorpcja korzenia zęba mlecznego jest naturalnym procesem na etapie wymiany uzębienia, jednak resorpcję korzenia zęba w zębach stałych należy traktować jako proces patologiczny. Natomiast w zębach stałych resorpcja ma już charakter patologiczny, prowadzi do nieodwracalnej destrukcji korzeni. Resorpcja korzeni zębów stałych powoduje, że stają się one krótsze, cieńsze, zanikowi ulegają również włókna ozębnej, które utrzymują ząb w kości. Warto dodać, ze patologiczna resorpcja zębów może również występować w uzębieniu mlecznym (w wyniku np. stanów zapalnych miazgi, urazu korzenia zęba mlecznego). To jeden z powodów, dla których warto dbać o zęby mleczne.

Jak przebiega resorpcja korzenia?

W prawidłowo funkcjonującej tkance procesy resorpcji i tworzenia kości są w równowadze. Kiedy dochodzi do zachwiania tej równowagi procesy resorpcji zapalnej zaczynają dominować. W wyniku działania różnych czynników proces niszczenia zaczynają przeważać nad procesami tworzenia tkanek w wyniku czego dochodzi do ich utraty i rozwoju resorpcji.

Jakie są przyczyny resorpcji korzenia zęba?

Resorpcja korzenia (resorptio z łac. resorbo – wchłaniam) to proces zaniku korzenia pod wpływem działania czynników fizjologicznych bądź patologicznych. Resorpcja patologiczna powoduje nie tylko rozpuszczanie tkanek korzenia ale również degradacje tkanki kostnej wyrostka zębodołowego.

Przyczyn resorpcji zapalnej jest kilka, oto niektóre z nich:

• przewlekły stan zapalny miazgi zęba, martwica miazgi
• przewlekłe stany zapalne tkanek okołowierzchołkowych korzenia
• zapalenie ozębnej
• uraz mechaniczny zęba (zwichnięcie, wybicie zęba, pęknięcie zęba)
• w przypadku replantacji zęba
• uraz termiczny lub chemiczny
• przewlekły uraz zgryzowy (wady zgryzu, nieprawidłowe uzupełnienia protetyczne)
• na skutek leczenia ortodontycznego
• na skutek ucisku: guza, torbieli, sąsiedniego zęba o nieprawidłowym położeniu (zęby mądrości, zęby nadliczbowe)
• uwarunkowania dziedziczne
• zaburzenia endokrynologiczne
• nieprawidłowa i niekontrolowana procedura wybielania zębów
• wybielanie wewnętrzne zębów martwych (ryzyko wystąpienia resorpcji korzenia jest wyższe w zębach martwych po urazie)
• awitaminozy, chorób ogólnych (miażdżyca, nadczynność tarczycy, półpasiec)
• przegrzanie tkanek zęba.

Czynników wywołujących resorpcje wewnętrzną jest kilka. Grupa zębów ulegających resorpcji najczęściej to zęby po różnego rodzaju urazach. Dlaczego akurat w takich przypadkach jest większe prawdopodobieństwo rozwoju resorpcji korzenia zęba? Uraz jest nierozerwalnie połączony z miejscowym stanem zapalnym, który inicjuje procesy resorpcyjne. Wystąpienie resorpcji korzenia w zębach po urazie jest najbardziej prawdopodobne przy całkowitym wybiciu zęba oraz intruzji (wbicie zęba w głąb kości). Koniecznie przeczytaj artykuł: Uratuj swój ząb.

Resorpcja może wystąpić jako powikłanie urazu nawet w przypadku prawidłowo zaopatrzonego zęba. Nawet dobrze przeprowadzona replantacja zębowa nie daje gwarancji na utrzymanie zęba. Poza resorpcją może dochodzić do zaniku kości wokół korzenia zęba.

Resorpcja korzenia zęba- rodzaje

W zależności od lokalizacji w korzeniu zęba wyróżniamy resorpcję wewnętrzną, która zachodzi od strony kanału korzeniowego, oraz resorpcję korzenia zewnętrzną, która zachodzi od zewnętrznej powierzchni korzenia. Inne rodzaje resorpcji korzenia to: resorpcja zastępcza i idiopatyczna.

Resorpcja wewnętrzna korzenia zęba

Resorpcja wewnętrzna zapalna korzenia ma miejsce w sytuacji kiedy zanik zaczyna się od środka kanału. Wewnątrz kanału korzeniowego dochodzi do rozwijania się ziarniny resorpcyjnej, która napędza procesy powodujące degradacje korzenia oraz odkładanie w jamie zęba tkanek twardych. W zaawansowanych przypadkach kiedy ziarnina resorpcyjna zlokalizowana jest w komorze zęba i prześwieca przez cienkie ścianki korony może powodować zaróżowienie zęba (“pink tooth”). Terapia resorpcji perforujących kanał najczęściej wymaga leczenia kanałowego z użyciem MTA lub Biodentyny. Obecność zapalnej resorpcji wewnętrznej na początkowym etapie zwykle nie daje dolegliwości.

Ekstremalne przypadki wewnętrznej resorpcji zapalnej powodują zaawansowane zniszczenie korzenia co wiąże się z dużym ryzykiem utraty zęba.

Resorpcja zewnętrzna twardych tkanek zęba

Resorpcję korzenia zewnętrzną charakteryzuje zanik zewnętrznej powierzchni korzenia, towarzyszy mu również niszczenie sąsiadującej kości wyrostka zębodołowego. Resorpcja zewnętrzna twardych tkanek korzenia najczęściej spowodowana jest przewlekłymi stanami zapalnymi tkanek okołowierzchołkowych. Czynnikami wywołującymi resorpcję zewnętrzną są również: przewlekłe urazy mechaniczne, choroby ogólnoustrojowe, ucisk spodobany zmianą zapalną.

Resorpcja zastępcza

W prawidłowych warunkach między korzeniem a kością występuje tkanka łączna w postaci ozębnej korzenia zęba. Ich zadaniem jest umocowanie zęba w zębodole oraz amortyzacja sił żucia. W przypadku resorpcji zamiennej dochodzi do zaniku tkanki łącznej (zanik włókien ozębnej korzenia zęba), a powierzchnia korzenia sąsiaduje bezpośrednio z kością. Ten rodzaj jest szczególnie niebezpieczny u dzieci, gdyż może zahamować wzrost kości. Ten rodzaj resorpcji korzeni indukowany jest najczęściej urazem (zwichnięcie, wybicie).

Inny rodzaj resorpcji zamiennej korzenia zęba prowadzi do odkładania się w jamie zęba zwapnień, które zamykają światło kanałów korzeniowych.

Resorpcja idiopatyczna

Ten przypadek resorpcji nie ma uchwytnej przyczyny. Etiologia takiej resorpcji nie jest do końca znana. Zwykle występuje pod postacią mnogich resorpcji zębów w okolicy przyszyjkowej.

Objawy resorpcji korzenia zęba

Resorpcja korzenia przebiega najczęściej bezobjawowo. Często dopiero kontrolne badanie radiologiczne jest wstanie wykryć nieprawidłowości. Resorpcja zwykle daje objawy, kiedy jest już w bardzo zaawansowanym stadium.

Resorpcja zęba objawy

Co prawda resorpcja korzenia przebiega najczęściej bezobjawowo, jednak niektóre symptomy powinny wzbudzić czujność. Najczęstsze objawy, jakie możemy spotkać przy resorpcji korzenia to:

• zmiana koloru zęba- różna w zależności od lokalizacji zmiany, dotknięty resorpcją korzenia ząb przyszyjkową resorpcja powoduje zmianę na różowy kolor
• zwiększona ruchomość- przy zaawansowanej resorpcji korzeni, kiedy dochodzi do utraty znacznej części korzenia, a często i kości ząb traci swoją stabilizacje
• dolegliwości bólowe i dyskomfort- mogą pojawić się na skutek zapalenia miazgi lub stanów zapalnych tkanek okołowierzchołkowych korzenia.

Warto dodać, że w zębach dotkniętych urazem, proces resorpcji korzenia może rozwinąć się dopiero po kilku latach.

Diagnostyka resorpcji korzenia zęba

Bardzo często resorpcja korzenia przebiega bezobjawowo, z tego względu pacjent często nie jest świadomy że z jego uzębieniem dzieje się coś niepokojącego. Dlatego tak istotna jest diagnostyka radiologiczna i regularne kontrole stomatologiczne.

Niezwykle pomocna w diagnostyce resorpcji jest tomografia komputerowa, która pozwala dokładnie określić lokalizacje i rozmiar resorpcji a co za tym idzie precyzyjnie zaplanować leczenie.

Na skutek resorpcji kształt korzenia ulega zmianie, staje się krótszy, krawędzie ulegają rozmyciu. W przypadku resorpcji wewnętrznej korzenia zęba światło kanału przybiera nieregularny i ma poszerzony miejscowo kształt. Zaawansowana resorpcja korzeni przybiera formę całkowitego zaniku, na obrazach radiologicznych widoczna jest tylko korona zęba.

Wczesne wykrycie resorpcji i podjęcie leczenia daje szanse na utrzymanie zęba w jamie ustnej.

Największa grupa zębów ulegających resorpcji to te, które w doznały urazu, dlatego w takich przypadkach należy pamiętać o regularnych kontrolach w gabinecie stomatologicznym. Zęby po urazie powinny być objęte regularną diagnostyką radiologiczną aby na jak najwcześniejszym etapie wykryć ewentualne nieprawidłowości i wdrożyć leczenie.

Leczenie resorpcji

Czy patologiczną resorpcję zębów da się skutecznie wyleczyć?

Pierwszym etapem leczenia resorpcji jest dokładna diagnostyka radiologiczna, wywiad oraz ustalenie przyczyny resorpcji.

Leczenie resorpcji zależy od jej charakteru, rozległości, wieku pacjenta, jego stanu ogólnego, leczenia ortodontycznego oraz innych czynników. Obecnie istnieje kilka możliwości terapeutycznych leczenia zęba dotkniętego resorpcją. Obecność resorpcji korzenia nie zawsze wiąże się koniecznością jego usunięcia. Nowoczesny sprzęt oraz materiały wysokiej jakości pozwalają wyleczyć i zachować zęby dotknięte resorpcją korzenia.

W trakcie leczeniu ortodontycznym, regularne monitorowanie stanu zdrowia zębów pacjenta jest kluczowe, aby zminimalizować ryzyko resorpcji.

Leczenie kanałowe

Leczenie endodontyczne najczęściej stosowane jest w leczeniu resorpcji wewnętrznej.

Na czym polega „kanałówka”? Leczenie endodontyczne polega na usunięciu miazgi oraz tkanki zapalnej (ziarniniak wewnętrzny), dezynfekcję oraz odpowiednie wypełnienie kanału korzeniowego. Jeżeli zapalna resorpcja korzenia spowodowała jego perforacje, wtedy w to problematyczne miejsce aplikowany jest materiał (MTA) wspomagający gojenie tkanek. Nieodzownym elementem takiego leczenia jest praca w powiększeniu, czyli z wykorzystaniem mikroskopu stomatologicznego. Leczenie kanałowe pod mikroskopem zapewnia najwyższą precyzję zwłaszcza w tak trudnych przypadkach jak leczenie resorpcji wewnętrznej. Leczenie kanałowe z użyciem MTA pozwala zahamować proces resorpcji korzenia, jeśli doszło do zaniku kości przyspiesza proces jej odbudowy.

Jako opatrunek leczniczy do kanału zakładany jest preparat na bazie wodorotlenku wapnia. Tymczasowe zaopatrzenie zęba wodorotlenkiem wapnia poprawia stan miejscowy, działa silnie alkalizująco (wysokie pH), bakteriobójczo, łagodzi odczyn zapalny, zapobiega nawrotowi resorpcji.

Resekcja wierzchołków korzenia zęba

Resekcja wierzchołków korzenia zęba jest zabiegiem z zakresu chirurgii stomatologicznej. Ma on zastosowanie również w leczeniu resorpcji. Resekcja ma zastosowanie w sytuacji kiedy zapalna resorpcja korzenia obejmuje 1/3 wierzchołkową część korzenia zęba stałego. Poprzez dostęp chirurgiczny i odsłonięcie resorpcji lekarz ma możliwość na dokładne oczyszczenie ziarniny zapalnej z zewnętrznej powierzchni korzenia oraz zamknięcie perforacji materiałem MTA.

Hemisekcja

W przypadku znacznego zniszczenia jednego z korzeni w zębach wielokorzeniowych (zęby trzonowe, przedtrzonowe) jedna z metod leczenia zaawansowanej resorpcji jest hemisekcja. Jest to zabieg z zakresu chirurgii stomatologicznej polegający na usunięciu problematycznego korzenia wraz z odpowiadającą częścią korony. Zabieg pozwala na zachowanie zęba, w którym jeden z korzeni jest zainfekowany i objęty resorpcją natomiast pozostała część jest zdrowa.

Ekstrakcja

Ekstrakcja jest ostateczna metodą leczenie resorpcji stosowaną w sytuacji zaawansowanego zniszczenia korzenia, kiedy żadna inna metoda nie daje dobrego rokowania. W takich sytuacjach ząb należy usunąć póki nie dojdzie do znacznego zaniku kości. Powstały brak należy uzupełnić np. poprzez leczenie implantologiczne. Ekstrakcja jest również leczenie z wybory w przypadku zębów wyrzynających się nieprawidłowo (np.: zęby mądrości, zęby nadliczbowe) i powodujących resorpcję sąsiednich zębów.

Leczenie resorpcji perforujących jest o wiele bardziej skomplikowane i obarczone większym ryzykiem niepowodzenia. Nie ma jednej skutecznej metody leczenia resorpcji. Każdy przypadek wymaga indywidualnej diagnostyki, analizy i ustalenia najbardziej korzystnego planu leczenia. Nieleczona resorpcja korzenia prowadzić może do utraty zęba.