Leczenie zaburzeń stawu skroniowo-żuchwowego – Staw skroniowo-żuchwowy – Bruksizm
Staw skroniowo-żuchwowy wraz z głową żuchwy, kościami skroniowymi, mięśniami żucia, zębami górnymi i dolnymi, więzadłami, dziąsłami, błoną śluzową, językiem oraz śliniankami tworzy jeden skomplikowany narząd – narząd żucia, który każdy dobry dentysta powinien dokładnie badać podczas badania stomatologicznego i przeglądu zębów oraz poszerzyć diagnostykę o wyciski stomatologiczne do modeli diagnostycznych i zdjęcia rentgenowskie (zdjęcie panoramiczne, tomografię zębów). Komory jamy stawowej, składające się z górnej i dolnej komory, są oddzielone błonami maziowymi, co umożliwia wysunięcie żuchwy podczas otwierania ust. Mięsień skroniowy odgrywa kluczową rolę w ruchach żuchwy i artykulacji.
Problemy w stawach skroniowo żuchwowych mogą prowadzić do poważnych zaburzeń funkcjonowania narządu żucia.
Wszystkie jego elementy pełnią bardzo ważne funkcje i współgrają ze sobą w harmonii co jest niezmiernie ważne dla prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu.
Wyjaśniając problem dysfunkcji stawu skroniowo-żuchwowego musimy wiedzieć, iż zaburzenie chociaż jednego z elementów narządu żucia prowadzi do zmian w obrębie wszystkich jego składowych.
Co to jest staw skroniowo-żuchwowy?
Staw skroniowo-żuchwowy (SSŻ) to jeden z najbardziej złożonych i ruchliwych stawów w ludzkim organizmie. Łączy on dolną szczękę (żuchwę) z kością skroniową, umożliwiając wykonywanie wielu codziennych czynności, takich jak spożywanie posiłków, mówienie, wyrażanie emocji. Staw skroniowo-żuchwowy jest częścią większego układu, który nazywa się układem stomatognatycznym. Dzięki swojej skomplikowanej budowie, staw skroniowo-żuchwowy pozwala na szeroki zakres ruchów, w tym otwieranie i zamykanie ust, przesuwanie żuchwy na boki oraz do przodu i do tyłu. Jego prawidłowe funkcjonowanie jest kluczowe dla komfortu codziennego życia.
Co jest przyczyną dysfunkcji stawu skroniowo-żuchwowego?
Dysfunkcje w obrębie stawu skroniowo-żuchwowego mogą mieć rożne podłoże. Często stanowią skutek kumulacji wielu problemów. Należą do nich:
- zaburzenia w rozwoju i budowie zębów
- nieprawidłowe płaskie wypełnienia
- braki zębowe nieuzupełnione
- starcie zębów nadmierne
- bruksizm
- wady zgryzu
- złe nawyki (obgryzanie przedmiotów, paznokci, wkładanie między zęby ołówka/długopisu)
- zbyt częste i długie żucie gumy do żucia
- stres
Jedną z najczęstszych przyczyn dysfunkcji narządu żucia jest nieustabilizowana okluzja, czyli kontakt zębów górnych i dolnych. Poprzez nieprawidłowe płaskie wypełnienia, braki zębowe czy nieleczone wady zgryzu zostaje ona całkowicie zaburzona, pociągając za sobą negatywne zmiany w całym układzie narządu żucia. Podczas otwierania ust, głowa żuchwy przesuwa się do przodu z panewki na guzek, co umożliwia luźna torebka stawowa.
Powierzchnia stawowa stawu skroniowo-żuchwowego składa się z elementów na kości skroniowej i żuchwie, w tym więzadeł, krążka stawowego i unaczynienia, które zmieniają się w różnych fazach życia.
Nierzadko bóle związane z zaburzeniami w obrębie stawu mogą imitować ból zębów, ból głowy, migrenę, promieniować do oczodołu czy ucha. Dokładnie przeprowadzony wywiad w kierunku dysfunkcji, badanie palpacyjne mięśni, stawu oraz diagnostyka radiologiczna daje możliwość wykrycia problemu oraz jego przyczyny. Często pacjent może nie odczuwać dolegliwości bólowych przez co istniejący problem jest bagatelizowany. Ruchy boczne żuchwy podczas żucia i gryzienia mogą dodatkowo wpływać na staw, powodując jego przeciążenie.
Jakie są najczęstsze objawy dysfunkcji stawu skroniowo-żuchwowego?
- Bóle mięśni twarzy;
- Zgrzytanie i zaciskanie zębów (bruksizm);
- Zmiany kształtu twarzy (twarz kwadratowa);
- Trzaski, trzeszczenia, przeskakiwanie stawu skroniowo-żuchwowego;
- Ograniczone otwarcie ust, zamykanie i przełykanie;
- Zbaczanie żuchwy podczas otwierania i zamykania ust;
- Trudności w żuciu twardych pokarmów, odgryzania większych kęsów;
- Ból przy ziewaniu;
- Bóle głowy;
- Tępy ból w okolicy ucha i twarzy;
- Szumy uszne;
- Bóle kręgosłupa;
- Depresje.
Diagnozowanie problemów w stawie skroniowo-żuchwowym jest kluczowe dla skutecznego leczenia.
Problemy w stawie skroniowo-żuchwowym mogą objawiać się różnymi dolegliwościami, które wpływają na codzienne funkcjonowanie.
Dlaczego warto leczyć zaburzenia stawu skroniowo-żuchwowego?
Leczenie zaburzeń stawu skroniowo-żuchwowego jest niezbędne, gdyż dysfunkcje tego stawu mogą prowadzić do wielu uciążliwych objawów. Problemy w obrębie stawu skroniowo-żuchwowego mogą objawiać się bólem w okolicy stawu, trudnościami w żuciu, zgrzytaniem zębami, bólami głowy, a nawet problemami z mówieniem. W przypadkach, gdy dolegliwości są delikatne i przejściowe, stan stawu skroniowo-żuchwowego może poprawić się samoczynnie. Jednak gdy objawy są bardziej nasilone, konieczne jest podjęcie leczenia. Leczenie zaburzeń stawu skroniowo-żuchwowego może obejmować różne metody, takie jak szynoterapia, fizjoterapia, leczenie ortodontyczne, a także techniki relaksacyjne. Warto pamiętać, że dysfunkcje stawu skroniowo-żuchwowego mogą znacząco wpływać na skuteczność leczenia zachowawczego i protetycznego, dlatego tak ważne jest ich szybkie i skuteczne leczenie.
Jakie są metody leczenia stomatologicznego dysfunkcji stawu skroniowo-żuchwowego?
Leczenie zaburzenia stawu skroniowo-żuchwowego powinno rozpocząć się od dokładnego wywiadu i badania stomatologicznego w kierunku dysfunkcji i prafunkcji narządu żucia. Podstawą skutecznego i bezpiecznego leczenia jest prawidłowo postawiona diagnoza. Metody leczenia muszą być dobrane indywidualnie do każdego pacjenta w zależności od stopnia zaawansowania problemu. Proces leczenia dysfunkcji jest złożony i długotrwały, wymagający pełnego zaangażowania ze strony lekarza dentysty i pacjenta.
Zgrzytanie zębami, często spowodowane stresem, może prowadzić do nadmiernego nacisku na staw, co w konsekwencji przyczynia się do jego degradacji, wymagając leczenia stawu skroniowo-żuchwowego.
Leczenie stawów skroniowo żuchwowych może obejmować różne metody, takie jak szynoterapia, fizjoterapia, leczenie ortodontyczne, a także techniki relaksacyjne.
Niezbędna w procesie leczenia jest samokontrola oraz praca wykonana przez samego pacjenta. Eliminacja szkodliwych nawyków to połowa sukcesu leczenia. Istotne jest podejmowanie prób radzenia sobie ze stresem. Dodatkowo zalecane są różne techniki relaksacyjne w postaci ciepłych okładów oraz masażu mające na celu zmniejszenie bodźców stresowych, rozluźnienie mięśni. W trakcie leczenia zalecany jest kontakt z fizjoterapeutą, który zadba o obniżenie napięcia mięśni co przyspieszy pojawienie się oczekiwanych rezultatów.
Szynoterapia a staw skroniowo żuchwowy, bruksizm i zgrzytanie zębami
W niektórych przypadkach podczas leczenia stawów skroniowo żuchwowych konieczna jest szynoterapia. Szyna wykonywana jest w celu ustawienia zębów w najbardziej relaksacyjnej dla mięśni pozycji oraz ochrony zębów przed patologicznym starciem.
Leczenie zachowawcze i protetyczne w terapii dysfunkcji narządu żucia
Podobnie jeśli przyczyną są zniszczone próchnicowo zęby, płaskie wypełnienia czy braki zębowe, przywrócenie prawidłowo funkcjonującego narządu żucia będzie możliwe poprzez rozpoczęcie leczenia zachowawczego lub protetycznego w stawach skroniowo-żuchwowych.
Deprogramacja mięśni
W przypadku wielopoziomowego problemu konieczna może okazać się deprogramacja mięśni, czyli odnalezienie takiego położenia szczeki względem żuchwy (przy pomocy specjalnego deprogramatora), w którym uzyskamy całkowitą relaksacje mięśni i ustąpienie objawów ze strony stawu skroniowo żuchwowego. Polega ona na odzwyczajeniu mięśni od złych nawyków nabieranych przez lata.
Leczenie ortodontyczne
W przypadku gdy przyczyną są wady rozwojowe, wady zgryzu konieczne staje się wdrożenie leczenia ortodontycznego w stawach skroniowo żuchwowych.
Leczenie chirurgiczne
W przypadkach i problemach bardziej zaawansowanych, w których pojawiają się zmiany w budowie stawu, zmiany zwyrodnieniowe czy powikłania po leczeniu złamań w obrębie stawów w przeszłości metoda z wyboru będzie leczenie z zakresu chirurgii szczękowo-twarzowej.
Farmakoterapia
Podczas kompleksowej rehabilitacji stawu stosowana jest również farmakoterapia oraz ostrzykiwanie odpowiedniej grupy mięśni toksyną botulinowa w celu ich rozluźnienia.
Podsumowanie
Wykrycie i wyeliminowanie przyczyn dysfunkcji narządu żucia pozwala na podjęcie szybkiego i prawidłowo ukierunkowanego leczenia. Połączenie poszczególnych metod leczenia z rehabilitacją dodatkowo zapewnia niemal natychmiastowa ulgę w przykrych dolegliwościach.
